Cách dùng kính lọc CPL: khử phản chiếu mặt nước, kính và làm trời xanh đậm hơn

Trong tất cả các loại filter, CPL (Circular Polarizer — kính lọc phân cực tròn) là loại duy nhất tạo ra hiệu ứng mà hậu kỳ gần như không thể tái tạo: khử phản chiếu thật trên bề mặt không kim loại. Kéo trượt "Dehaze" hay "Saturation" trong Lightroom không gỡ được vệt loá trên mặt nước hay lớp phản chiếu trên tủ kính — vì thông tin phía dưới đã bị ánh sáng phản xạ che mất ngay từ lúc chụp. CPL chặn ánh sáng phân cực đó ngay tại ống kính, để cảm biến ghi lại phần "phía dưới" mà mắt thường không thấy. Bài này hướng dẫn cách dùng CPL đúng cách, giá Nano-X CPL 77mm là 820.000đ tại KNF Vietnam.

CPL làm được gì mà hậu kỳ không làm được?

• Khử phản chiếu mặt nước: thấy được sỏi đá, cá dưới suối, đáy hồ — thay vì lớp loá trắng phản chiếu trời
• Khử phản chiếu kính: chụp xuyên qua cửa kính, tủ kính bảo tàng, kính ô tô mà không dính bóng phản chiếu
• Làm trời xanh đậm hơn: giảm sương mù khí quyển (haze), tăng tương phản giữa mây trắng và trời xanh
• Tăng độ bão hoà lá cây: khử lớp phản chiếu bóng trên bề mặt lá, màu xanh trong và đậm hơn

Điểm chung: CPL xử lý ánh sáng phản xạ trên bề mặt phi kim (nước, kính, lá, sơn). Nó KHÔNG khử được phản chiếu trên kim loại và gương, vì loại phản xạ đó không bị phân cực.

5 bước dùng CPL đúng cách

CPL có hai vòng: vòng trong bắt ren vào lens, vòng ngoài xoay tự do để chỉnh mức phân cực. Cả hiệu ứng nằm ở việc xoay vòng ngoài đúng góc — đây là chỗ đa số người mới bỏ qua nên thấy "filter chẳng có tác dụng gì".

Góc mặt trời 90° là chìa khoá

Hiệu ứng phân cực mạnh nhất khi trục ống kính vuông góc (90°) với hướng mặt trời — tức mặt trời ở bên trái hoặc bên phải bạn, không phải trước mặt hay sau lưng. Mẹo nhanh: chĩa ngón cái vào mặt trời, ngón trỏ vuông góc chỉ đâu thì hướng đó cho hiệu ứng trời xanh mạnh nhất. Khi chụp thẳng vào hoặc thẳng lưng mặt trời, CPL gần như không có tác dụng làm xanh trời (nhưng vẫn khử phản chiếu nước/kính được).

Ba lưu ý để không "phá" ảnh

• Mất 1-2 stop sáng: CPL "ăn" khoảng 1.3-2 stop. Trong nhà hoặc chiều tối phải bù bằng ISO/khẩu/tốc — nên tháo CPL khi không cần khử phản chiếu.
• Vignette với lens góc rộng: dưới 24mm (full-frame), CPL viền dày có thể tối 4 góc. Dùng bản Slim/Nano-X mỏng và tránh chồng nhiều filter.
• Trời xanh loang màu ở góc siêu rộng: dưới 16-18mm, một phần trời bị phân cực mạnh còn phần kia không, tạo mảng xanh đậm-nhạt không đều. Xoay bớt hiệu ứng hoặc crop lại.

CPL cho quay phim và cho điện thoại?

Với video, CPL rất hữu ích khi quay cảnh nước, cửa kính cửa hàng, hoặc lái xe (khử loá kính chắn gió). Lưu ý xoay CPL cố định trước khi quay và giữ nguyên trong cả cú máy — nếu vừa pan vừa để hiệu ứng thay đổi thì bầu trời sẽ "thở" đậm nhạt giữa cảnh. Với điện thoại, có loại CPL kẹp/nam châm cho lens tele — hiệu ứng thật nhưng cần canh góc 90° tương tự.

Chọn size và mua ở đâu?

CPL bắt theo đường kính ren lens (ghi ở nắp hoặc mặt trong nắp, ký hiệu ⌀). Nano-X CPL của K&F Concept có phủ nano chống bám nước/vân tay, kính quang học đa lớp giảm ám màu — điểm quan trọng với CPL vì filter rẻ hay làm ảnh ám vàng/xanh. Giá tại KNF Vietnam: 67mm 750.000đ, 72mm 790.000đ, 77mm 820.000đ, 82mm 820.000đ. Nếu có nhiều lens khác size, mua theo lens lớn nhất rồi dùng step-up ring cho lens nhỏ hơn để đỡ mua nhiều cái. Tư vấn size theo lens cụ thể: hotline 0868 417 786 / 0966 765 555 hoặc fanpage facebook.com/sonynexvn.